Prema
definiciji evropske urološke asocijacije (EAU), erektilna disfunkcija (ED)
kod muškaraca predstavlja trajnu nemogućnost postizanja i održanja erekcije
dovoljne da obezbedi zadovoljavajuću seksualnu aktivnost. ED može biti
minimalna, umerena i kompletna. Većina autora slaže se u tome da se
dijagnoza ED može postaviti ukoliko ovo stanje traje najmanje tri meseca.
Učestalost
U današnje vreme, širom sveta beleži se porast broja pacijenata kojima je
potrebno lečenje zbog ED. Najnovije studije pokazale su da u populaciji
muškaraca dobne grupe 30 do 80 godina, učestalost ED kreće se do 20%. Broj
novih pacijenata na 1000 stanovnika kreće se od 26 do 65 godišnje (EAU
Guidelines 2006). Dokazano je da povećana fizička aktivnost i smanjenje
telesne mase umanjuju rizik od nastanka ED. Pozitivni trend rasta broja
registrovanih pacijenata danas ne može se tumačiti samo stvarnim povećanjem
tog broja. Napredak u oblasti dijagnostike i terapije ovog oboljenja, kao i
benevolentni odnos društva i medija prema ovom problemu predstavljaju
ohrabrenje za pacijente da se jave se lekaru.
Uzrok nastanka
Sama erekcija predstavlja složen psihofizički proces, koji uključuje
psihološke, nervne, hormonske i vaskularne komponente. Erekcija može biti
psihogena i refleksogena. Psihogena erekcija nastaje zbog erotskih
stimulusa, koji mogu biti čulni, taktilni, vizuelni, mirisni i imaginativni.
Refleksogena erekcija nastaje zbog direktne stimulacije genitalnih organa.
Psihogena i refleksogena erekcija deluju sinergistički, tako da psihogeni
stimulusi pojačavaju reakciju na refleksogene i obratno. U suštini, erekcija
je vaskularni događaj i nastaje pojačanim dotokom krvi u kavernozna tela
penisa, relaksacijom glatkih mišića intrakavernoznih sinusa i usporenom
venskom drenažom. Erekcija je pod neurofiziološkom koordinacijom mozga koji
je najvažniji seksualni organ. U delu mozga koji se zove hipotalamus,
seksualni nadražaji se integrišu i kao erektilne i antierektilne poruke
šalju u penis kroz kičmenu moždinu i sakralni erekcioni centar. Periferna
kontrola erekcije zavisi od ravnoteže neuronalnih i lokalnih faktora. U
odnosu na uzrok nastanka, ED može biti organska i psihogena. Najnovija
saznanja koja proizlaze iz boljeg razumevanja mehanizama erekcije ukazuju na
to, da su organska i psihogena komponenta najčešće u kombinaciji i tada se
radi o mešovitoj ED. Po patofiziološkom poreklu, ED može biti vaskulogena,
neurogena, anatomska (bolesti i anomalije penisa), hormonalna, jatrogena
(medikamenti; radioterapija; pelvična hirurgija) i psihogena. U posebne
uzroke za ED spadaju: starost, diabetes mellitus i hronična bubrežna
slabost. Među organskim uzrocima dominira vaskulogeni (kardiovaskularne
bolesti, arterijska hipertenzija, hiperlipidemija, pušenje, prethodne
hirurške intervencije ili radioterapija karlice).
Vaskulogena ED može nastati iz dva razloga:
zbog smanjenog arterijskog dotoka krvi u penis,
zbog povećanog venskog odliva iz penisa.
Psihogena ED može biti primarna i sekundarna. Uzroci za primarnu ED su
sadržani u prošlosti pacijenta (seksualno zlostavljanje, niži socijalni
status, edukacija itd). Sekundarna psihogena ED nastaje zbog straha,
depresije i problema u vezi sa partnerom.
Neurogena ED može nastati zbog poremećaja centralnih i perifernih kontrolnih
mehanizama. Tako postoji supraspinalna, spinalna i periferna neurogena ED.
Uzroci mogu biti: povrede kičmenog stuba, Alchajmerova bolest, povrede
karlice, razne vrste neuropatija, sclerosis multiplex, itd.
Anatomska ED posledica je mnogih bolesti i stanja, među kojima važno mesto
zauzimaju mikropenis, hipospadija, epispadija, kongenitalne kurvature
penisa, induratio penis plastica (Peyronijeva bolest), frakture penisa, itd.
Hormonalna ED najčešće nastaje zbog hipogonadizma, hiperprolaktinemije,
hiper- ili hipotireoidizma.
Jatrogena ED nastaje zbog:
Hirurških intervencija- radikalne operacije prostate, mokraćne bešike i
rektuma; operacije prijapizma, Peyronijeve bolesti i uretre.
Medikamenata- antihipertenzivi, hormoni, H2 agonisti, sedativi, psihotropni
lekovi
Radioterapije karličnih organa
Dijagnoza
Dijagnostički postupak za ED sadrži osnovna ispitivanja specijalna
ispitivanja
Osnovna ispitivanja uključuju anamnezu, fizikalni pregled (urološki,
neurološki, endokrinološki, vaskularni), laboratorijska ispitivanja (posebno
glukoza, lipidni profil, hormonalni status, PSA), popunjavanje posebnih
upitnika za medicinsko, socijalno i seksualno sagledavanje.
Specijalna ispitivanja podrazumevaju farmakološke testove (test sa
intrakavernoznim injekcijama PgE1), Kolor Doppler (CDI) krvnih sudova
penisa, arteriografiju i infuzionu kavernozometriju i kavernozografiju,
specijalna psihijatrijska, endokrinološka, urološka i neurološka
ispitivanja.
Lečenje
Javite
se u našu
ambulantu.
;)
